Babbel Logo

Duchy, które budzą postrach na świecie

Przygotuj się na Halloween i dowiedz się, jak straszny jest Boogeyman i jego 14 krewnych. Wykorzystaj nasz przewodnik po duchach i zaimponuj znajomym podczas halloweenowej zabawy.
Author's Avatar
Duchy, które budzą postrach na świecie

To niemal pewne, że w każdym kraju istnieje tradycja straszenia dzieci duchami i zmorami, aby przywołać je do porządku. Rodzice wyręczają się zjawami, kiedy sami nie dają rady okiełznać nieposłusznego potomka. W Anglii wzywają wówczas Boogeymana. Ten diaboliczny stwór, który zjada niegrzeczne dzieci na śniadanie, występuje pod różnymi nazwami i postaciami (a nawet płciami!). To zło wcielone, dlatego z jego pomocą prawie zawsze udaje się przywołać nieposłuszne dziecko do porządku. 

Anglicy mają Boogeymana. Ale okazuje się, że w niemal każdym kręgu kulturowym czyha jakaś zmora na bogu ducha, nomen omen, winne dzieci. 

1. Boogeyman, Anglia

Alternatywne nazwy: Bogieman, Boogie Man, Bogy, Bugbear

Amorficzna postać, która czai się po kątach, żeby napędzić stracha niczego nie podejrzewającym ofiarom. Jest bardziej uciążliwy niż niebezpieczny – jego ciemne moce neutralizuje bowiem działanie światła. Jego imię wywodzi się prawdopodobnie z języka średnioangielskiego, w którym słowo bugge oznaczało „coś strasznego”.

Boogeyman

2. Bokkenrijders, Holandia

Znany także w: Belgii, Niemczech

Bokkenrijders (po angielsku buck riders ,czyli „jeźdźcy”) to duchy poruszające się na latających kozach. Historia bokkenrijders wiąże się z legendą wymyśloną w XVIII w. przez szajkę złodziei, aby terroryzować okolicznych chłopów.

Bokkenrijders

3. Butzemann, Niemcy

Alternatywne nazwy: Bütze, Buhmann, Mummelmann, Popelmann

Znany także w: Holandii, Skandynawii

Butzemann to goblin bez twarzy lub duch okryty płaszczem. Chowa się w ciemnych zakamarkach, pod łóżkiem albo w szafie i poluje na dzieci, które nie chcą zasnąć. Jego imię wywodzi się z języka średnio-wysoko-niemieckiego i prawdopodobnie pochodzi od słowa bôtzen („hałasować”) lub verbutzen („ukrywać się, przebierać”). Obecnie Butzemanna znamy głównie z piosenki „Es tanzt ein Bi-Ba-Butzemann” („Tańczy Bi-Ba-Butzemann”), która opowiadała historię poltergeista o trzeszczących kościach, dzierżącego w rękach kosę.

Butzemann

4. El Hombre del Saco (Sackman), Hiszpania

Alternatywne nazwy: Hombre del Saco, Hombre del Costal, Homem do Saco, El Roba-chicos

Znany także w: większości krajów Europy Południowej i Ameryki Łacińskiej

Odrażający, wychudzony Hombre del Saco podobno porywał niegrzeczne dzieci w biały dzień, chowając je do swojego worka. Następnie, w zależności od regionu, albo je sprzedawał, albo pożerał. W niektórych kulturach El Hombre del Saco występuje jako złowrogi pomocnik Świętego Mikołaja.

El Hombre del Saco

5. Ба́ба-Яга́ (Baba Jaga), Rosja

Alternatywne nazwy: Baba Roga, Złota Baba, Ježibaba, gorska maika

Znana także w: pozostałych krajach słowiańskich

Baba Jaga to wiedźma, która mieszka w leśnej chatce na kurzej stopce. Przemieszcza się na latającej miotle lub moździerzu, często dzierżąc w dłoni tłuczek. Jej stosunek do ludzi bywa naprawdę różny – może Ci pomóc, ale także może Cię zjeść. Baba (Баба) oznacza kobietę, jaga z kolei oznacza węża w prasłowiańskim, choć brzmi podobnie do polskiego słowa „jędza”, serbsko-chorwackiego jeza (przerażenie) i staro-cerkiewno-słowiańskiego jęza (choroba, zaraza).

Baba Yaga

6. H’awouahoua, Algieria

To mrożąca krew w żyłach kreatura, potwór składający się różnych zwierząt. Jego oczy zieją ogniem. H’awouahoua chodzi w płaszczu utkanym z ubrań malców, które do tej pory pożarł.

H’awouahoua

7. Tokoloshe, RPA

Tokoloshe to wodne chochliki, które działają na rozkaz złych magów. Po wypiciu wody stają się niewidzialne i płatają niezłe figle. Możesz się jednak przed nimi bronić, jeśli przed snem położysz przy każdej z nóg łóżka cegłę. By pozbyć się wstrętnych stworów na zawsze, nie obejdzie się bez interwencji szamana.

Tokoloshe

8. Gurumapa, Nepal

Gurumapa to gigant pożerający ludzi. Ma wielkie i wystające kły. Uwielbia jeść dzieci, ale można go udobruchać. W jaki sposób? Festiwal ku czci Gurumapy odżegnuje go od niecnych planów.

Gurumapa

9. Wewe Gombel, Indonezja

To duch mściwej kobiety, którą niegdyś złamane serce popchnęło do popełnienia samobójstwa. W przeciwieństwie do większości obecnych tu upiorów, Wewe Gombel porywa dzieci, aby chronić je przed niedobrymi rodzicami. Następnie opiekuje się nimi troskliwie w swoim gnieździe, które uwiła na czubku palmy. Wewe Gombel oddaje dzieci jedynie tym rodzicom, którzy odpokutują za swoje karygodne czyny i zaniedbania.

Wewe Gombel

10. Namahage, Japonia, półwysep Oga

Te japońskie ogry chodzą po domach w Sylwestra, szukając dzieci, które były niegrzeczne. Chętnie odciążają rodziców, zabierając ze sobą leniwe i płaczliwe maluchy. Nazwa tych stworów pochodzi od popularnego powiedzenia, którym niegdyś obraźliwie określano obiboków wygrzewających się całymi dniami przed kominkiem, なもみコ剝げたかよ (Namomi ko hagetaka yo?), co w dosłownym tłumaczeniu oznacza „Wszystkie pęcherze już zagojone?”.

Namahage

11. The Jersey Devil, USA

Alternatywne nazwy: Diabeł Leeds

Diabeł z New Jersey to hybryda smoka i przeróżnych zwierząt, która wydaje z siebie niewiarygodnie przeraźliwy skrzek. Legenda głosi, że diabeł był trzynastym dzieckiem pechowej Pani Leeds, która wydała go na świat w 1735 roku. Od tamtej pory terroryzuje nieroztropnych ryzykantów, którzy zapuszczają się nocą w okolice Pine Barrens.

The Jersey Devil

12. La Llorona, Meksyk

La Llorona to duch kobiety, która utopiła własne dzieci, aby być z mężczyzną, który i tak ostatecznie ją porzucił. Nędznica wybrała wówczas śmierć przez utonięcie. Nie zazna jednak spokoju, dopóki nie odnajdzie swoich pociech. Nocami przeczesuje brzegi rzeki, z rozpaczą wołając „¡Ay mis hijos!” („Och, moje dzieci!”). La Llorona porywa każde dziecko, które weźmie za swoje. Jej imię pochodzi od hiszpańskiego wyrazu llorar (łkać).

La Llorona

13. Tata Duende, Belize

To mały, brodaty goblin bez kciuków i z odwróconymi stopami, który opiekuje się lasami i zwierzętami. Rodzice straszą nim dzieci, aby nie zapuszczały się nazbyt głęboko w dżungli i wracały przed zmrokiem do domu. Tata Duende oznacza po prostu „Tatę Goblina”.

Tata Duende

14. Mètminwi, Haiti

Ten haitański demon przybiera postać mężczyzny o niezwykle długich nogach. Mètminwi błąka się w okolicach północy po miastach i poluje na każdego, kto o tej porze chodzi jeszcze po ulicach. Jego imię to zlepek dwóch francuskich słów, maître (pan) i minuit (północ).

15. Cuca, Brazylia

Alternatywne nazwy: Coca, Cucuy

Znana brazylijska kołysanka ostrzega dzieci, żeby szły spać, bo inaczej dopadnie ich Cuca, czyli kobieta-krokodyl. Jest bliską krewną portugalskiej Coci.

Cuca

Ilustracje Catherine Dousdebes

Poznaj języki z Babbel. Zacznij od języka angielskiego!
Wypróbuj Babbel
Który język chcesz opanować?