Babbel Logo

Wyjątkowe szkockie wyrażenia, które warto poznać

Jeśli sądzisz, że szkocki akcent to jedyna trudność językowa w tym północnym kraju, pełnym pofałdowanych wzgórz i zamglonych gór, bardzo się mylisz. Szkocja dysponuje własnym, bogatym słownictwem, które naprawdę warto poznać.
Author's Avatar
Wyjątkowe szkockie wyrażenia, które warto poznać

Ten mały kraj, słynący z porywistych wiatrów, ulewnych deszczów, whisky, zamglonych wąwozów i owiec, znany jest także z bogatego słownictwa zaczerpniętego z  języka gaelickiego i różnych angielskich dialektów. Od Glasgow, gdzie miejscowy dialekt określa się jako „patter” (gadaninę), a miejscowi są przyzwyczajeni, by giein it laldy (robić coś z entuzjazmem, wymowa: giin it laldy), przez region Tayside na wschodzie, gdzie stopy nie marzną dzięki baffies (kapciom), po wyżyny Highlands i wyspy na północy, gdzie ferry-louper (ktoś, kto przybywa na wyspę, dosłownie „ktoś, kto zeskoczył z promu”), czyli nowo przybyły, może stać się obiektem plotek.

Oto kilka barwnych, szkockich wyrażeń, które przywołają wspomnienia kiltów i dudziarzy (choć niekoniecznie wydawanych przez nich dźwięków), niezależnie od tego, gdzie będziemy.

“What dreich weather!”

Pogoda pod psem

Znaczenie: Pogoda pod psem.

Propozycja wymowy: dreich brzmi jak „drich”

Ach, ta pogoda. Ulubiony temat pogawędek Brytyjczyków. Skoro w Szkocji jednego dnia można się spodziewać wszystkich czterech pór roku, nic dziwnego, że powstało wiele poetyckich określeń na szare chmury i ulewy.

Gdy budzisz się w Szkocji, rozsuwasz zasłony i czujesz, jak do pokoju wpada poważny deficyt witaminy D. Gdy stajesz twarzą w twarz z nisko wiszącymi chmurami i strugami deszczu dzwoniącymi o szyby, mówisz „Ach, another dreich day!” i wracasz do ciepłego łóżka.

“Mony a mickle maks a muckle!”

Znaczenie: Ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka. Wiele małych rzeczy tworzy jedną dużą całość.

Propozycja wymowy: mony brzmi jak „mouny”

To wyrażenie potwierdza nieszczęsny stereotyp o niezwykłym skąpstwie Szkotów. I przypomina słynny dowcip, że miedziany drut wynalazło dwóch Szkotów szarpiących się o miedziaka. Choć to logiczne, bowiem oszczędzanie drobnych sum zapewni Ci bogactwo, warto więc wrzucać monety do świnki i śnić o milionach.

Co ironiczne, samo wyrażenie bazuje na powtórzeniu, bo zarówno „mickle”, jak i „muckle” oznacza coś dużego, co widać w szkockich nazwach, jakich jak wyspa w archipelagu Szetlandów, Muckle Flugga, czyli „wielka, stroma wyspa” i dzielnica miasta Derby, zwana Mickleover, czyli”wielka wieś na wzgórzu”, w katastrze z czasów Wilhelma Zdobywcy wspomniana jako Magna Oufra.

“Peely wally”

Blady i nie w formie

Znaczenie: Blady i nie w formie.

Szkoci znani są ze swej bladości, w czym nie pomaga im ani pogoda pod psem, ani północne położenie kraju. Gdy jednak ktoś wygląda trochę peely wally, to raczej powód do niepokoju, niż objaw braku słońca. W przypadku grypy, czy skutków nadużycia alkoholu (a o tym Szkoci wiedzą wszystko), może pojawić się stan określany jako peely wally.

“Lang may yer lum reek.”

Oby twój komin długo dymiłZnaczenie: Żyj długo i zdrowo. Dosłownie: Oby twój komin długo dymił.

Hogmanay czyli szkocki Sylwester, to dzień, w którym ożywa wiele starych tradycji. Szkot, który zostaje w domu, z rodziną i przyjaciółmi, dba o to, kto pierwszy w nowym roku przekroczy próg. Największe szczęście przynosi wysoki, ciemnowłosy mężczyzna. Powinien mieć ze sobą węgiel, jako symbol ciepła i bogactwa. Oraz butelkę whisky. Czemu? Bo w Szkocji nikt nią nie pogardzi. Obie rzeczy powinny pochodzić z danego domu. Mężczyzna zabiera je na dwór, dzwoni do drzwi i wchodzi mówiąc „Lang may yer lum reek!” („żyjcie długo i zdrowo!”). To szkocki odpowiednik „Live long and prosper” pana Spocka ze Startreka. Tyle że bez Wolkanów.

“He’ll slap it intae ye!”

Masz za swoje

Znaczenie: Masz za swoje. Dosłownie: on to w ciebie wbije.

Propozycja wymowy: intae brzmi jak „intej”

Choć wydaje się to brutalne, jest niczym w porównaniu z „pocałunkiem z Glasgow”, o czym przekonasz się, gdy wściekły Szkot zaatakuje Cię „z główki”. Bo w tym wypadku uderzenie („slapping”) to tylko szkockie wyrażenie, znaczące, że to twoja wina. Na przykład:

  • Rząd obiecywał wszystkim  tęczę i jednorożce, ale nie sądzę, by to nastąpiło.
  • No to będzie miał za swoje (“He’ll slap it intae ye!”) w trakcie nadchodzących wyborów.

Innymi słowy, rząd może ich nie wygrać. I będzie to jego wina, skoro nie dotrzymał obietnic.

“Is yer cat deid?”

Masz za krótkie spodnie

Znaczenie: Masz za krótkie spodnie. Dosłownie: Czy twój kot zdechł?

Propozycja wymowy: deid  brzmi jak „diid”

To wyrażenie nie ma za wiele wspólnego ani z kotami, ani ze śmiercią. Gdy kiedyś uznawano, że spodnie na kogoś nie pasują, a zwłaszcza, że są na niego za krótkie, mówiono ironicznie, że „powiewają w połowie masztu”, co wyraża żałobę po śmierci kota. Oczywiście nie ma znaczenia, czy ta osoba naprawdę ma kota.

Biorąc pod uwagę panującą obecnie modę na podwijanie spodni, nie zabraknie okazji, by użyć tego wyrażenia i peszyć osoby ślepo podążające za najnowszymi trendami.

Więc nie obawiaj się giein it laldy”, czyli odrobiny entuzjazmu, i poszerz swoje słownictwo o barwne szkockie zwroty.

Ilustracje: Chaim Garcia

Ucz się angielskiego z Babbel.
Rozpocznij naukę

Polecane artykuły

Angielski akcent w 10 odsłonach

Angielski akcent w 10 odsłonach

W angielskim rozróżniamy dziesiątki akcentów – inaczej brzmi Amerykanin, inaczej Australijczyk, a jeszcze inaczej Szkot. Poznaj najpopularniejsze angielskie akcenty.
„Języki to klucz do odkrywania kultur i nowych światów”. Wywiad z Patrykiem z portalu Językowa Siłka

„Języki to klucz do odkrywania kultur i nowych światów”. Wywiad z Patrykiem z portalu Językowa Siłka

Mówi po polsku, angielsku, hiszpańsku, rosyjsku, szwedzku, włosku, francusku oraz portugalsku (z brazylijskim akcentem). Poznajcie Patryka Topolińskiego – twórcę portalu i społeczności Językowa Siłka oraz inicjatora wyzwania Język w Rok.
AUTOR/KA: Babbel
Kilka słów o etymologii. Osiem angielskich wyrazów o niezwykłym pochodzeniu

Kilka słów o etymologii. Osiem angielskich wyrazów o niezwykłym pochodzeniu

Etymologia słów może być naprawdę pasjonująca. Dzięki niej możemy poznać niezwykłą historię filiżanki cappuccino, pary jeansów czy ulubionego awokado. To historia w głąb języka, którą warto odbyć.
Author Headshot
Catriona Miller
Catriona to Szkotka, która na dobre zakorzeniła się w Berlinie. Nigdy nie odmawia dobrej kawy i ciastka. To nie w porządku, by odmawiać sobie takich przyjemności! Językoznawczyni, pisarka, tłumaczka, miłośniczka escape roomów, a także bloggerka, którą możecie śledzić tutaj: Bella Mozzarella.
Catriona to Szkotka, która na dobre zakorzeniła się w Berlinie. Nigdy nie odmawia dobrej kawy i ciastka. To nie w porządku, by odmawiać sobie takich przyjemności! Językoznawczyni, pisarka, tłumaczka, miłośniczka escape roomów, a także bloggerka, którą możecie śledzić tutaj: Bella Mozzarella.
Który język chcesz opanować?